اتوفاژی، راز پنهان قرن بیست ویکم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

آقای دانشمند: ریدایرکت به مرجع:اتوفاژی

2026-08-03T11:27:37Z

ریدایرکت به مرجع:اتوفاژی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	[[~~پرونده~~:~~Autophagy.jpg\|250px\|thumb\|left\|]]~~		#تغییر_مسیر [[مرجع:اتوفاژی]]

	~~==علم و سالخوردگی==~~
	قرن بیستم به عنوان قرن رشد جمعیت جهان شناخته می شود و یکی از مهم ترین دستاوردهای تمدن به شمار می رود، در حالی که قرن بیست و یکم به عنوان قرن پیری نیز شناخته می شود. متوسط امید به زندگی در بازه زمانی سال 2000 تا 2016 ، 5.5 سال افزایش یافت ، که بزرگترین جهش از دهه 60 قرن بیستم است. بر اساس پیش بینی های سازمان ملل، تعداد افراد بالای 60 سال تا سال 2050 بیش از دو برابر خواهد شد، از 840 میلیون نفر فعلی به بیش از 2 میلیارد نفرخواهد رسید.

	~~==زندگی سالم و مطالعات علمی==~~
	تعداد زیادی از مطالعات مربوط به افزایش طول عمر سالم و سلامتی وجود دارد. اما، تعداد کمی از آنها فرمول مشخصی برای زندگی طولانی و سالم به ما داده اند. با این حال، یک مرد وجود دارد که ما را به هدفمان نزدیک‌تر کرده است، و آن '''[https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C یوشینوری اسومی]''' ، محقق برنده جایزه نوبل ۲۰۱۶ در فیزیولوژی و پزشکی برای تفسیر اولیه‌اش از مکانیسم‌های اتوفاژی است<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30540126// Autophagy and intermittent fasting: the connection for cancer therapy]</ref>. اگرچه کمک های این دانشمند بزرگ در عرصه علم بسیار شناخته شده است، اما متأسفانه عموم مردم جهان به اندازه کافی با نتیجه گیری ها و توصیه های او و همچنین خروجی های تعداد زیادی از مطالعاتی که به دنبال کار او انجام شده است، آشنا نیستند.

	~~==مفهوم اتوفاژی==~~
	به طور خلاصه، اتوفاژی یک فرآیند ضروری است که در بدن انسان با هدف حذف بخش‌های ناکارآمد و ناخواسته سلول‌ها و همچنین بازسازی سلول‌های موجود برای جدیدتر و سالم‌تر کردن آنها انجام می‌شود، بنابراین اتوفاژی نشان‌دهنده یک مکانیسم تکاملی برای حفظ خود است که از طریق آن انسان‌ها می تواند بدن خود را تمیز و ترمیم کند. این معنای تحت اللفظی اتوفاژی است که از یونان باستان برای "خودخواری" مشتق شده است - "auto" به معنای "خود" و "phagy" به معنای "خوردن" است. به همین دلیل، می توان به راحتی فرض کرد که اتوفاژی باید بر طول عمر و زندگی سالم تأثیر مثبت بگذارد. با این حال، برخی از مطالعات علمی وجود دارد که نشان می دهد اتوفاژی می تواند اثرات مثبت، در عین حال ممکن است اثرات منفی نیز بر سلامتی داشته باشد.بنابراین لازم است حتما با پزشک خود مشورت داشته باشید<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34608069// Molecular mechanism and therapeutic targeting of necrosis, apoptosis, pyroptosis, and autophagy in cardiovascular disease]</ref>.


	~~====انواع اتوفاژی====~~
	سه نوع اصلی اتوفاژی شناخته شده است: ''' ماکرو اتوفاژی'''، '''میکرو اتوفاژی''' و''' اتوفاژی با واسطه چاپرون'''<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2990190// Autophagy: cellular and molecular mechanisms ]</ref><ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3894687// An Overview of Autophagy: Morphology, Mechanism, and Regulation]</ref><ref>[https://www.nature.com/articles/nrd3802/ AAutophagy modulation as a potential therapeutic target for diverse diseases]</ref>. با این حال، '''اصطلاح "اتوفاژی" معمولاً به ماکرو اتوفاژی اشاره دارد که شایع ترین شکل آن است.''' اگرچه انواع اتوفاژی از نظر مورفولوژیکی متفاوت هستند،اما لیزوزوم ها نقش مهمی در تخریب و بازیافت در همه آنها دارند.

	~~==تاثیر اتوفاژی بر بیماری ها==~~
	'''در نتیجه، اتوفاژی احتمالاً نقش مهمی در پیشگیری از طیف گسترده ای از بیماری ها از جمله چاقی<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22982482// Autophagy, signaling and obesity]</ref>، کاردیومیوپاتی، دیابت، بیماری کبد، سرطان<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25712477// Autophagy in malignant transformation and cancer progression]</ref><ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27664235// Recent insights into the function of autophagy in cancer]</ref>، بیماری های تخریب عصبی، بیماری خود ایمنی ،بیماری های قلبی <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28546358// Autophagy and Mitophagy in Cardiovascular Disease]</ref>، التهابی و عفونت ایفا می کند و برعکس، اتوفاژی تنظیم نشده با چندین اختلال از جمله بیماری های متابولیک، اختلالات عصبی، بیماری های عفونی و سرطان مرتبط است.'''

	~~==رابطه اتوفاژی و سالخوردگی==~~
	در یکی از مطالعات محققان به این نتیجه رسیدند که عدم اتوفاژی در افراد مسن یکی از دلایل اصلی است که منجر به تجمع "ضایعات" بیولوژیکی می شود که در پروتئین ها و اندامک های آسیب دیده منعکس می شود <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16874025// Autophagy and aging: the importance of maintaining "clean" cells]</ref>. همچنین گروهی از محققان در تحقیقات خود روی موش ها دریافتند که از دست دادن عملکرد ژن اتوفاژی منجر به تجمع پروتئین‌ها و اندامک‌های آسیب‌دیده در سلول‌ها می‌شود و این امر پیری موش‌ها را تسریع می‌کند و در نتیجه طول عمر آنها را کوتاه می‌کند<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18056421// Atg7-dependent autophagy promotes neuronal health, stress tolerance, and longevity but is dispensable for metamorphosis in Drosophila]</ref>. از سوی دیگر، مطالعه ای که توسط گروهی دیگر انجام شد، ثابت کرد که افزایش فعالیت اتوفاژی باعث افزایش طول عمر در همان گونه موش می شود، زیرا فرآیند اتوفاژی سلول های پیر را نجات داده بود، به طوری که هیچ تجمعی از میتوکندری های ناکارآمد وجود نداشت<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18059160// Promoting basal levels of autophagy in the nervous system enhances longevity and oxidant resistance in adult Drosophila]</ref>. برای خواندن مطالب بیشتر در زمینه چگونگی سالمندی، '''[https://ketonia.life/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B3/ مقاله ی نظریه های پیری را مطالعه کنید]''' .

	~~==رابطه فستینگ متناوب و اتوفاژی==~~

	''' برخی از تحقیقات قویاً نشان می‌دهند که هم فستینگ (بویژه فستینگ متناوب) و هم محدودیت کالری (رژیم‌های کتوژنیک)<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1568163718301478/ The effect of fasting or calorie restriction on autophagy induction: A review of the literature]</ref> <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34925198// The Association Between Regular Physical Exercise, Sleep Patterns, Fasting, and Autophagy for Healthy Longevity and Well-Being: A Narrative Review]</ref>می‌توانند باعث تحریک اتوفاژی در بدن انسان شوند ، همچنین، فعالیت بدنی منظم<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29626392// Exercise and exercise training-induced increase in autophagy markers in human skeletal muscle]</ref> و خواب منظم <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34085929// Short and long sleeping mutants reveal links between sleep and macroautophagy]</ref>هر دو می توانند منجر به این امر شوند.'''

	~~==نتیجه گیری==~~

	با این وجود، دانشمندان هنوز تصویر روشنی از تمام اثراتی که اتوفاژی بر بدن ما می توانند داشته باشد، ندارند، بنابراین تحقیقات بیشتر، به ویژه در مورد اثرات آن بر روی انسان ها ضروری است (بیشتر تحقیقات بر روی حیوانات انجام شده است). آنچه که دانشمندان می دانند این است که مزایای اصلی اتوفاژی بر اساس اصول ضد پیری و ایجاد سلول های جدید و جوان است. دانشمندان همچنین می‌دانند که اتوفاژی زمانی که سلول‌های ما تحت فشار و استرس هستند افزایش می‌یابد تا از بدن انسان محافظت کرده و به افزایش طول عمر و زندگی سالم کمک کند<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20534972// Short-term fasting induces profound neuronal autophagy]</ref>.

	اگرچه واقعیت این است که اتوفاژی به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، با این حال، اینکه اتوفاژی توسط برخی محرک‌های خاص تحریک می شود، یک سؤال تحقیقاتی بسیار مهم را در ذهن ایجاد می کند.

	~~همچنین دکتر جیسون فانگ در این ویدیو به خوبی به توضیح فواید فوق العاده اتوفاژی برای بدن می پردازد.~~
	~~<youtube>XLj2Qu4SuNQ</youtube>~~

	~~<p style="font-size:12px">~~
	نکته : در صورتی که مایل به مشاهده '''زیرنویس انگلیسی''' هستید، ابتدا قسمت CC را فعال کنید، سپس با زدن قسمت سمت راستی(که شبیه چرخ دنده است.) و انتخاب بخش زیرنویس ها (Subtitles/cc) و سپس (English-(autogenerated از زیرنویس انگلیسی استفاده کنید.</p>

	~~<p style="font-size:12px">~~
	در صورتی که بخواهید از '''زیرنویس فارسی''' استفاده کنید، کافی است پس از مراحل بالا و دیدن زیرنویس انگلیسی، دوباره به همان قسمت بروید و Autotranslate را بزنید و پس از زدن آن از بین زبان ها Persian را انتخاب کنید تا زیرنویس فارسی ایجاد شود.</p>

	~~<p style="font-size:12px">~~
	~~چون عمدتا ویدیوها از سایت یوتیوب است، باید از ابزاری برای دیدن ویدیوها استفاده کنید.</p>~~

	~~==منابع==~~

	~~[[رده:محتوای بصری]]~~

	~~[[رده:مقالات]]~~

	~~[[رده:علم بهداشت~~]]

اصدقی: /* رابطه اتوفاژی و سالخوردگی */

2024-09-17T08:38:12Z

رابطه اتوفاژی و سالخوردگی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۰۸
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	==رابطه اتوفاژی و سالخوردگی==		==رابطه اتوفاژی و سالخوردگی==
	در یکی از مطالعات محققان به این نتیجه رسیدند که عدم اتوفاژی در افراد مسن یکی از دلایل اصلی است که منجر به تجمع "ضایعات" بیولوژیکی می شود که در پروتئین ها و اندامک های آسیب دیده منعکس می شود <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16874025// Autophagy and aging: the importance of maintaining "clean" cells]</ref>. همچنین گروهی از محققان در تحقیقات خود روی موش ها دریافتند که از دست دادن عملکرد ژن اتوفاژی منجر به تجمع پروتئین‌ها و اندامک‌های آسیب‌دیده در سلول‌ها می‌شود و این امر پیری موش‌ها را تسریع می‌کند و در نتیجه طول عمر آنها را کوتاه می‌کند<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18056421// Atg7-dependent autophagy promotes neuronal health, stress tolerance, and longevity but is dispensable for metamorphosis in Drosophila]</ref>. از سوی دیگر، مطالعه ای که توسط گروهی دیگر انجام شد، ثابت کرد که افزایش فعالیت اتوفاژی باعث افزایش طول عمر در همان گونه موش می شود، زیرا فرآیند اتوفاژی سلول های پیر را نجات داده بود، به طوری که هیچ تجمعی از میتوکندری های ناکارآمد وجود نداشت<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18059160// Promoting basal levels of autophagy in the nervous system enhances longevity and oxidant resistance in adult Drosophila]</ref>.		در یکی از مطالعات محققان به این نتیجه رسیدند که عدم اتوفاژی در افراد مسن یکی از دلایل اصلی است که منجر به تجمع "ضایعات" بیولوژیکی می شود که در پروتئین ها و اندامک های آسیب دیده منعکس می شود <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16874025// Autophagy and aging: the importance of maintaining "clean" cells]</ref>. همچنین گروهی از محققان در تحقیقات خود روی موش ها دریافتند که از دست دادن عملکرد ژن اتوفاژی منجر به تجمع پروتئین‌ها و اندامک‌های آسیب‌دیده در سلول‌ها می‌شود و این امر پیری موش‌ها را تسریع می‌کند و در نتیجه طول عمر آنها را کوتاه می‌کند<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18056421// Atg7-dependent autophagy promotes neuronal health, stress tolerance, and longevity but is dispensable for metamorphosis in Drosophila]</ref>. از سوی دیگر، مطالعه ای که توسط گروهی دیگر انجام شد، ثابت کرد که افزایش فعالیت اتوفاژی باعث افزایش طول عمر در همان گونه موش می شود، زیرا فرآیند اتوفاژی سلول های پیر را نجات داده بود، به طوری که هیچ تجمعی از میتوکندری های ناکارآمد وجود نداشت<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18059160// Promoting basal levels of autophagy in the nervous system enhances longevity and oxidant resistance in adult Drosophila]</ref>. برای خواندن مطالب بیشتر در زمینه چگونگی سالمندی، '''[https://ketonia.life/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B3/ مقاله ی نظریه های پیری را مطالعه کنید]''' .

	==رابطه فستینگ متناوب و اتوفاژی==		==رابطه فستینگ متناوب و اتوفاژی==

رامین تقی زاده در ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۶

2023-02-02T12:06:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۶
خط ۸:		خط ۸:

	==مفهوم اتوفاژی==		==مفهوم اتوفاژی==
	ه طور خلاصه، اتوفاژی یک فرآیند ضروری است که در بدن انسان با هدف حذف بخش‌های ناکارآمد و ناخواسته سلول‌ها و همچنین بازسازی سلول‌های موجود برای جدیدتر و سالم‌تر کردن آنها انجام می‌شود، بنابراین اتوفاژی نشان‌دهنده یک مکانیسم تکاملی برای حفظ خود است که از طریق آن انسان‌ها می تواند بدن خود را تمیز و ترمیم کند. این معنای تحت اللفظی اتوفاژی است که از یونان باستان برای "خودخواری" مشتق شده است - "auto" به معنای "خود" و "phagy" به معنای "خوردن" است. به همین دلیل، می توان به راحتی فرض کرد که اتوفاژی باید بر طول عمر و زندگی سالم تأثیر مثبت بگذارد. با این حال، برخی از مطالعات علمی وجود دارد که نشان می دهد اتوفاژی می تواند اثرات مثبت، در عین حال ممکن است اثرات منفی نیز بر سلامتی داشته باشد.بنابراین لازم است حتما با پزشک خود مشورت داشته باشید<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34608069// Molecular mechanism and therapeutic targeting of necrosis, apoptosis, pyroptosis, and autophagy in cardiovascular disease]</ref>.		به طور خلاصه، اتوفاژی یک فرآیند ضروری است که در بدن انسان با هدف حذف بخش‌های ناکارآمد و ناخواسته سلول‌ها و همچنین بازسازی سلول‌های موجود برای جدیدتر و سالم‌تر کردن آنها انجام می‌شود، بنابراین اتوفاژی نشان‌دهنده یک مکانیسم تکاملی برای حفظ خود است که از طریق آن انسان‌ها می تواند بدن خود را تمیز و ترمیم کند. این معنای تحت اللفظی اتوفاژی است که از یونان باستان برای "خودخواری" مشتق شده است - "auto" به معنای "خود" و "phagy" به معنای "خوردن" است. به همین دلیل، می توان به راحتی فرض کرد که اتوفاژی باید بر طول عمر و زندگی سالم تأثیر مثبت بگذارد. با این حال، برخی از مطالعات علمی وجود دارد که نشان می دهد اتوفاژی می تواند اثرات مثبت، در عین حال ممکن است اثرات منفی نیز بر سلامتی داشته باشد.بنابراین لازم است حتما با پزشک خود مشورت داشته باشید<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34608069// Molecular mechanism and therapeutic targeting of necrosis, apoptosis, pyroptosis, and autophagy in cardiovascular disease]</ref>.

سامان رنجبر در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۶

2022-09-13T07:16:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:Autophagy.jpg\|~~300px~~\|thumb\|left\|]]		[[پرونده:Autophagy.jpg\|250px\|thumb\|left\|]]

	==علم و سالخوردگی==		==علم و سالخوردگی==

سامان رنجبر در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۶

2022-09-13T07:16:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:Autophagy.jpg\|~~350px~~\|thumb\|left\|]]		[[پرونده:Autophagy.jpg\|300px\|thumb\|left\|]]

	==علم و سالخوردگی==		==علم و سالخوردگی==

سامان رنجبر در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۶

2022-09-13T07:16:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:Autophagy.jpg\|~~250px~~\|thumb\|left\|]]		[[پرونده:Autophagy.jpg\|350px\|thumb\|left\|]]

	==علم و سالخوردگی==		==علم و سالخوردگی==

سامان رنجبر در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۶

2022-09-13T07:16:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	اگرچه واقعیت این است که اتوفاژی به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، با این حال، اینکه اتوفاژی توسط برخی محرک‌های خاص تحریک می شود، یک سؤال تحقیقاتی بسیار مهم را در ذهن ایجاد می کند.		اگرچه واقعیت این است که اتوفاژی به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، با این حال، اینکه اتوفاژی توسط برخی محرک‌های خاص تحریک می شود، یک سؤال تحقیقاتی بسیار مهم را در ذهن ایجاد می کند.

			همچنین دکتر جیسون فانگ در این ویدیو به خوبی به توضیح فواید فوق العاده اتوفاژی برای بدن می پردازد.
			<youtube>XLj2Qu4SuNQ</youtube>

	<p style="font-size:12px">		<p style="font-size:12px">

سامان رنجبر در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۹

2022-09-13T05:49:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	اگرچه واقعیت این است که اتوفاژی به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، با این حال، اینکه اتوفاژی توسط برخی محرک‌های خاص تحریک می شود، یک سؤال تحقیقاتی بسیار مهم را در ذهن ایجاد می کند.		اگرچه واقعیت این است که اتوفاژی به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، با این حال، اینکه اتوفاژی توسط برخی محرک‌های خاص تحریک می شود، یک سؤال تحقیقاتی بسیار مهم را در ذهن ایجاد می کند.

	~~==منابع==~~
	<p style="font-size:12px">		<p style="font-size:12px">
	نکته : در صورتی که مایل به مشاهده '''زیرنویس انگلیسی''' هستید، ابتدا قسمت CC را فعال کنید، سپس با زدن قسمت سمت راستی(که شبیه چرخ دنده است.) و انتخاب بخش زیرنویس ها (Subtitles/cc) و سپس (English-(autogenerated از زیرنویس انگلیسی استفاده کنید.</p>		نکته : در صورتی که مایل به مشاهده '''زیرنویس انگلیسی''' هستید، ابتدا قسمت CC را فعال کنید، سپس با زدن قسمت سمت راستی(که شبیه چرخ دنده است.) و انتخاب بخش زیرنویس ها (Subtitles/cc) و سپس (English-(autogenerated از زیرنویس انگلیسی استفاده کنید.</p>

سامان رنجبر در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۸

2022-09-13T05:48:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۸
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	چون عمدتا ویدیوها از سایت یوتیوب است، باید از ابزاری برای دیدن ویدیوها استفاده کنید.</p>		چون عمدتا ویدیوها از سایت یوتیوب است، باید از ابزاری برای دیدن ویدیوها استفاده کنید.</p>

			==منابع==

	[[رده:محتوای بصری]]		[[رده:محتوای بصری]]

سامان رنجبر: /* منابع */

2022-07-23T08:38:38Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۸
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	[[رده:مقالات]]		[[رده:مقالات]]

	[[رده:علم ~~بهاشت~~]]		[[رده:علم بهداشت]]