نویسنده: رامین تقیزاده
فشار خون به نیروی حاصل از پمپ خون از قلب به درون رگها گفته میشود. در حالت مطلوب، فشار خون سیستولیک (عدد بالایی) حداکثر ۱۲۰ و فشار خون دیاستولیک (عدد پایینی) حداکثر ۸۰ میلیمتر جیوه باید باشد.
طبقهبندی فشار خون
طبق جدیدترین دستورالعمل انجمن قلب آمریکا:
| طبقه | سیستول (mmHg) | دیاستول (mmHg) |
|---|---|---|
| مطلوب/طبیعی | کمتر از ۱۲۰ | و کمتر از ۸۰ |
| پیشفشارخون | ۱۲۰–۱۲۹ | و کمتر از ۸۰ |
| فشارخون بالا مرحله ۱ | ۱۳۰–۱۳۹ | یا ۸۰–۸۹ |
| فشارخون بالا مرحله ۲ | ۱۴۰ و بیشتر | یا ۹۰ و بالاتر |
در صورت ابتلا به دیابت یا بیماری مزمن کلیوی، فشارخون سیستول ≥۱۳۰ و دیاستول ≥۸۵ به عنوان فشارخون بالا در نظر گرفته میشود.
علل رفتاری قابل اصلاح
۱. رژیم غذایی ناسالم
راهکار: رژیم غذایی سالم، پرفیبر و سرشار از سبزیجات. رژیم DASH یک رویکرد مبتنی بر تغذیه برای پیشگیری و کنترل فشار خون است که کلسترول، چربیهای اشباع و فشار خون را کاهش میدهد.
۲. بیتحرکی
راهکار: حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته تمرینات هوازی با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه ورزش شدید، همراه با فعالیتهای تقویتکننده عضلات حداقل ۲ روز در هفته.
۳. مصرف بیش از حد نمک
راهکار: کاهش نمک به کمتر از ۱ قاشق چایخوری. توصیه WHO: محدود کردن مصرف سدیم به حدود ۲ گرم در روز (معادل ~۵ گرم نمک).
۴. چاقی و اضافه وزن
راهکار: کاهش وزن اصولی. چاقی عامل اصلی فشارخون بالا و آسیبهای قلبیوعروقی، کلیوی و مغزی است.
۵. مصرف نامنظم دارو
راهکار: مصرف منظم و بهموقع داروها طبق تجویز پزشک.
۶. استرس
راهکار: تنشزدایی و تمرینات تنآرامی. مدیتیشن، طب فشاری و موسیقیدرمانی مؤثر بودهاند.
۷. سیگار و قلیان
راهکار: قطع مصرف.
۸. مشروبات الکلی
راهکار: قطع مصرف.
درشتمغذیها و ریزمغذیهای مؤثر بر کاهش فشار خون
| ماده | عملکرد | منابع غذایی |
|---|---|---|
| فیبر | کاهش کلسترول و قند خون | عدس، لوبیا، غلات سبوسدار، اسفناج |
| امگا-۳ | پیشگیری از بیماری قلبی، کاهش فشارخون | تخم کدو، تخم کتان، گردو، ماهی سالمون |
| آب | حفظ عملکرد بدن و بهبود سوختوساز | آب، میوهها و سبزیجات پرآب |
| ویتامین E | کاهش فشارخون، ضد پیری و سرطان | آجیل، فندق، روغن زیتون |
| ویتامین C | کاهش فشارخون، تقویت سیستم ایمنی | فلفل دلمه، لیمو، توتفرنگی، پرتقال |
| ویتامینهای B | کاهش خشم و استرس | غلات سبوسدار، جگر، جوانه گندم |
| پتاسیم | کاهش فشارخون | اکثر میوهها و سبزیجات |
| منیزیم | کاهش فشارخون | سبزیهای برگ سبز، مغزها، غلات سبوسدار |
| کلسیم | نقش در انقباضات، کاهش فشارخون | لبنیات کمچرب |
جمعبندی
فشارخون بالا یک بیماری قابل مدیریت است که با اصلاح سبک زندگی (رژیم غذایی، ورزش، کاهش وزن، مدیریت استرس) و مصرف منظم داروها قابل کنترل است.