مرجع:کوآنزیم Q10 و دیابت

نویسنده: رامین تقی‌زاده

کوآنزیم Q10 و دیابت به بررسی نقش کوآنزیم Q10 (CoQ10) به عنوان یک آنتی‌اکسیدان محلول در چربی در مدیریت دیابت نوع ۲ می‌پردازد. شواهد علمی نشان می‌دهد که کمبود CoQ10 در بیماران دیابتی شایع است و مکمل‌ آن ممکن است به کنترل قند خون و کاهش استرس اکسیداتیو کمک کند.

تعریف کوآنزیم Q10

کوآنزیم Q10 یک ماده مغذی محلول در چربی است که به‌طور گسترده در سلول‌های زنده وجود دارد. این کینون طبیعی در اکثر موجودات هوازی یافت می‌شود. رایج‌ترین CoQ در میتوکندری انسان CoQ10 است. سطح CoQ10 در اندام‌هایی با متابولیسم بالا مانند قلب، کلیه و کبد بالاترین میزان است.^[۱]

استرس اکسیداتیو و عملکرد میتوکندری

استرس اکسیداتیو و مقاومت به انسولین مکانیسم‌های بیماریزای شناخته‌شده‌ای در ایجاد و پیشرفت دیابت نوع ۲ هستند.^[۲] هیپرگلیسمی پایدار منجر به تولید بیش از حد گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) می‌شود که می‌تواند باعث آسیب اکسیداتیو به DNA، پروتئین‌ها و لیپیدها شود.

از آنجا که میتوکندری‌ها در مجاورت منابع ROS هستند، استرس اکسیداتیو اغلب منجر به آسیب میتوکندری و اختلال عملکرد آن می‌شود. در بیماران چاق و دیابتی، ROS می‌توانند وضعیت مقاومت به انسولین را تشدید کنند.^[۳]

تأثیر CoQ10 بر بدن

CoQ10 به عنوان یک آنتی‌اکسیدان مؤثر، رادیکال‌های آزاد را از بین می‌برد و از سلول‌ها در برابر اکسیداسیون محافظت می‌کند. CoQ10 نه تنها انتقال الکترون را در تولید ATP تسهیل می‌کند، بلکه به عملکرد میتوکندری و محافظت در برابر آپوپتوز کمک می‌کند.^[۴]

رابطه CoQ10 و دیابت

مطالعات نشان داده‌اند که بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ به‌طور قابل‌توجهی سطوح CoQ10 کمتری از افراد سالم دارند.^[۵]

کمبود CoQ10 ممکن است توانایی ارگانیسم را برای مقابله با استرس اکسیداتیو ناشی از هیپرگلیسمی کاهش دهد.^[۶] کمبود CoQ10، به‌ویژه یوبی‌کینول (شکل کاهش یافته)، اغلب در بیماران دیابتی مشاهده می‌شود. نسبت ubiquinol/ubiquinone به عنوان نشانگر استرس اکسیداتیو استفاده می‌شود.^[۷]

شواهد نشان می‌دهد که مکمل CoQ10 ممکن است قند خون (کاهش HbA1c و گلوکز ناشتا) و چربی‌های خون (کاهش TG و افزایش HDL) را بهبود بخشد.^[۸]

منابع غذایی

محتوای CoQ10 در کل بدن حدود ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم است و با افزایش سن کاهش می‌یابد. منابع غذایی شامل ماهی‌های چرب (سالمون و تن)، گوشت اندام‌ها (جگر، قلب و کلیه)، غلات کامل، روغن سویا، ماهی ساردین و بادام‌زمینی است.^[۹]

مکمل CoQ10

دوز معمولی ۳۰ تا ۹۰ میلی‌گرم در روز است که در دوزهای منقسم مصرف می‌شود. مقدار توصیه‌شده می‌تواند تا ۲۰۰ میلی‌گرم در روز باشد. CoQ10 محلول در چربی است و همراه با غذای حاوی چربی بهتر جذب می‌شود. اثر بالینی آن فوری نیست و ممکن است تا هشت هفته طول بکشد.

جمع‌بندی

CoQ10 یک ماده ویتامین‌مانند است که نقش کلیدی در تأمین انرژی سلولی و محافظت آنتی‌اکسیدانی دارد. شواهد موجود نشان می‌دهد که مکمل CoQ10 ممکن است به کنترل قند خون و چربی‌های خون در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند. بیماران مسن‌تر با سطح CoQ10 خون کمتر از ۰٫۳۵ میکروگرم در میلی‌لیتر بیشترین سود را از مکمل می‌برند.^[۱۰]

مقالات مرتبط

منابع

[1] Coenzyme Q10: The essential nutrient

[2] Endocrine disorders in primary mitochondrial disease

[3] Obesity-induced mitochondrial dysfunction in porcine adipose tissue-derived mesenchymal stem cells

[4] Secondary coenzyme Q10 deficiency triggers mitochondria degradation by mitophagy in melas fibroblasts.

[5] The effect of vitamin E on oxidative stress indicated by serum malondialdehyde in insulin-dependent type 2 diabetes mellitus patients with retinopathy

[6] Glomerular endothelial cell stress and cross-talk with podocytes in early diabetic kidney disease

[7] Supplementation of Coenzyme Q10 among Patients with Type 2 Diabetes Mellitus

[8] Effectiveness of Coenzyme Q10 Supplementation for Type 2 Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-Analysis

[9] Coenzyme Q10: The essential nutrient

[10] Q10 supplementation for diabetes and its complications: an overview

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]