نویسنده: زهرا گوهری دزفولی
پرسش و پاسخ: ژل رویال ، درمان دیابت است
پرسش: برخی ادعا دارند که ژل رویال( مربوط به ملکه زنبور عسل) درمان کننده دیابت و کلسترول بالاست نظر متخصصین در این زمینه چیست؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
زهرا گوهری دزفولی، کارشناس ارشد تغذیه ورزشی (شماره نظام پزشکی: ت-۱۱۰۷۰):
روابط_عمومی_کتونیا:
> برخی ادعا دارند که ژل رویال( مربوط به ملکه زنبور عسل) درمان کننده دیابت و کلسترول بالاست
نظر متخصصین در این زمینه چیست؟
پاسخ علمی و بیطرف به ادعای درمانی ژل رویال برای دیابت و کلسترول بالا این است که شواهد موجود پایدار و قاطع در حمایت از استفاده آن بهعنوان درمان قطعی وجود ندارد. در ادامه توضیح میدهم که چه چیزی تا امروز توسط متخصصان و مطالعات علمی تأیید شده و چه چیزی هنوز در حد شواهد ضعیف یا ناقص باقی مانده است:
۱. ژل رویال چیست؟
ژل رویال (Royal Jelly) مایعی است که زنبورهای کارگر برای تغذیه لاروها و ملکه تولید میکنند. ترکیبات آن شامل پروتئینها، اسیدهای چرب، و ویتامینهاست. Drugs.com
۲. شواهد علمی درباره دیابت
a) مطالعات بالینی انسانی
برخی تحقیقات کوچک و کوتاهمدت نشان دادهاند:
- در چند مطالعه کنترلشده با دارونما، مصرف ژل رویال 8 هفتهای منجر به کاهش متوسط قند خون ناشتا در بیماران دیابت نوع ۲ شده است. PubMed
- در برخی موارد میزان HbA1c نیز کاهش یافته و شاخصهای اکسیداتیو بهبود یافتهاند. PubMed
b) تحلیل سیستماتیک
بررسی جامع مطالعات در این زمینه نشان میدهد:
- در تعداد محدودی از مطالعات انسانی و حیوانی مواردی از کاهش قند خون دیده شده،
- اما شواهد با کیفیت بالا نیست و بسیاری از مطالعات کوچک، متفاوت یا با ضعف طراحی هستند. PubMed
جمعبندی علمی:
یافتهها نشان میدهند ژل رویال ممکن است اثراتی در بهبود پارامترهای قند خون داشته باشد، اما:
- کیفیت کلی شواهد پایین تا نامشخص است،
- هیچ مطالعه قوی و بلندمدت وجود ندارد که آن را بهعنوان درمان استاندارد دیابت تأیید کند،
- و این یافتهها نباید جایگزین درمانهای پزشکی اثباتشده (مثل متفورمین، انسولین، تغییر سبک زندگی) شوند.
۳. شواهد علمی درباره کلسترول و چربیهای خون
a) مطالعات انسانی
برخی کارآزماییهای کوچک نشان دادهاند:
- مصرف ژل رویال ممکن است منجر به کاهش مختصر کلسترول کل خون شود. PubMed
b) متاآنالیز
تحلیل چند کارآزمایی کنترلشده نشان میدهد:
- ژل رویال میتواند کمی کلسترول کل را کاهش دهد،
- اما تغییر در LDL، HDL یا تریگلیسیرید غالباً معمولاً معنادار یا قوی نیست یا نتایج متناقض دارد،
- اثرات در مطالعات با دورههای طولانیتر (≥ 90 روز) بهطور نسبی بیشتر دیده شده است. ScienceDirect
جمعبندی علمی:
شواهد وجود دارد که ژل رویال ممکن است بر برخی اجزای پروفیل لیپید خون اثر مختصر داشته باشد، اما:
- نتایج ثابت و قاطع نیستند،
- اندازه اثر کوچک و غیرقابلمقایسه با درمانهای استاندارد (مثلاً استاتینها) نیست،
- و بهطور کلی نمیتوان آن را درمان اصلی کلسترول بالا دانست.
۴. سطح شواهد علمی چقدر است؟
در مجموع:
- کیفیت شواهد درباره فواید ژل رویال برای دیابت و کلسترول ضعیف تا متوسط است؛
- بسیاری از مطالعات کوچک، کوتاهمدت، با نمونههای اندک یا با طراحی محدود بودهاند،
- دادههای بلندمدت، با جمعیت بزرگ و کنترل دقیق وجود ندارد. PubMed
۵. خطرات، تداخلها و نکات احتیاطی
در حالی که ژل رویال غالباً به عنوان مکمل خوراکی مورد استفاده قرار میگیرد، توجه داشته باشید:
- ممکن است باعث واکنشهای آلرژیک در بعضی افراد شود، خصوصاً کسانی که به محصولات زنبور حساسیت دارند. Drugs.com
- گزارشهایی از تداخلات با داروهایی مثل وارفارین وجود دارد. Drugs.com
- برای بارداری، شیردهی، شرایط پزشکی خاص و تداخل دارویی باید با پزشک مشورت شود.
جمعبندی نهایی (واقعبینانه)
ژل رویال:
- ممکن است اندکی بر برخی شاخصهای قند خون و کلسترول تأثیر بگذارد،
- شواهد علمی قوی، قطعی و قابل تعمیم برای درمان ندارد،
- نمیتواند جایگزین درمان پزشکی استاندارد برای دیابت یا کلسترول بالا شود،
- و قبل از مصرف بهخصوص همراه با دارو، مشاوره پزشکی الزامی است.
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: ژل رویال ، درمان دیابت است؟!؟! در تالار گفتگوی کتونیا