مرجع:پرسش و پاسخ: درمان مقاومت به انسولین با تغذیه
نویسنده: زهرا گوهری دزفولی
پرسش و پاسخ: درمان مقاومت به انسولین با تغذیه
پرسش: نقش تغذیه کتوژنیک یا فستینگ در درمان مقاومت به انسولین چیه؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
زهرا گوهری دزفولی، کارشناس ارشد تغذیه ورزشی (شماره نظام پزشکی: ت-۱۱۰۷۰):
پرسش بسیار دقیقی مطرح کردهاید. هر دو الگوی تغذیهای رژیم کتوژنیک (ketogenic diet) و روزهداری متناوب (intermittent fasting) در سالهای اخیر بهعنوان رویکردهای مؤثر در کاهش مقاومت به انسولین مطرح شدهاند.
۱. رژیم کتوژنیک و مقاومت به انسولین
تعریف:
رژیم کتوژنیک رژیمی با کربوهیدرات بسیار پایین (کمتر از ۵–۱۰٪ کل کالری)، چربی بالا و پروتئین متوسط است. در این شرایط بدن بهجای گلوکز از “کتونها” بهعنوان منبع اصلی انرژی استفاده میکند.
مکانیسمهای مؤثر در بهبود مقاومت به انسولین:
- کاهش ترشح انسولین: با کاهش شدید مصرف قند و نشاسته، نیاز به ترشح مداوم انسولین کاهش مییابد، و این به پانکراس فرصت «استراحت» میدهد.
- کاهش چربی شکمی و احشایی: رژیم کتوژنیک میتواند به کاهش قابل توجه چربیهای مضر در ناحیه شکم کمک کند، که از عوامل اصلی مقاومت به انسولین است.
- افزایش حساسیت سلولی به انسولین: در افراد مبتلا به پیشدیابت یا سندرم متابولیک، کاهش گلوکز دریافتی موجب بازگشت تدریجی حساسیت به انسولین میشود.
مطالعات علمی:
تحقیقات نشان دادهاند که رژیم کتو میتواند HbA1c را کاهش دهد، نیاز به داروهای کاهنده قند را کاهش دهد و حتی در برخی موارد منجر به برگشت دیابت نوع ۲ در مراحل اولیه شود.
۲. روزهداری متناوب (Intermittent Fasting) و مقاومت به انسولین
تعریف:
روزهداری متناوب شامل چرخههای مشخص نخوردن (fasting) و خوردن (feeding) است. انواع رایج آن شامل:
- روش 16:8 (16 ساعت ناشتایی، 8 ساعت خوردن)
- روش 5:2 (5 روز تغذیه عادی، 2 روز محدودیت کالری)
- یا روزهداری یکروزه در هفته
مکانیسمهای مؤثر:
- کاهش سطح انسولین پایه: در طول ساعات ناشتایی، ترشح انسولین کاهش مییابد و این باعث افزایش حساسیت گیرندهها میشود.
- افزایش چربیسوزی: در فاز ناشتایی، بدن برای تأمین انرژی از ذخایر چربی استفاده میکند، بهویژه از چربیهای احشایی.
- تنظیم مسیرهای متابولیک و کاهش التهاب: IF میتواند فعالیت مسیرهای تنظیمی مثل AMPK و SIRT1 را تحریک کند که با کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب همراه است.
- بهبود فلور روده و عملکرد متابولیسم در برخی مطالعات دیده شده است.
شواهد علمی:
مطالعات روی انسان و حیوان نشان دادهاند که IF میتواند بهطور معنادار مقاومت به انسولین، قند خون ناشتا و سطح انسولین را کاهش دهد، حتی در غیاب کاهش وزن شدید.
مقایسه کلی:
ویژگی رژیم کتوژنیک روزهداری متناوب (IF)
نیاز به حذف غذاها بالا (کربوهیدرات تقریباً حذف میشود) کمتر (فقط محدودیت زمانی دارد)
احتمال رعایت بلندمدت دشوارتر سادهتر برای بسیاری از افراد
اثر مستقل از وزن بر انسولین بله بله
نتیجهگیری علمی:
هم رژیم کتوژنیک و هم روزهداری متناوب، از طریق کاهش سطح انسولین و بهبود عملکرد گیرندهها، میتوانند به شکل مؤثری مقاومت به انسولین را کاهش دهند. انتخاب بین آنها باید بر اساس:
- شرایط پزشکی فرد
- سبک زندگی
- توانایی در پیروی بلندمدت
- ترجیحات فرهنگی و شخصی
انجام شود.
مقالات مرتبط
- مرجع:دوش آب سرد و مقاومت به انسولین
- مرجع:دیابتآباد (تمثیل مقاومت به انسولین)
- مرجع:عفونت هپاتیت C و مقاومت به انسولین
منابع
پرسش مبدأ: درمان مقاومت به انسولین با تغذیه در تالار گفتگوی کتونیا
