نویسنده: دکتر نهلا سادات هاشمی
پرسش و پاسخ: عوارض کبد چرب گرید ۲ چیست
پرسش: عوارض کبد چرب گرید ۲ چیست؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
دکتر نهلا سادات هاشمی، دکترای حرفهای پزشکی، دیابتولوژیست کتونیا (شماره نظام پزشکی: ۲۱۹۳۳۰):
چرا کبد چرب میشود؟
کبد یکی از محلهای اصلی پردازش و ذخیره انرژی در بدن است. وقتی ورودی انرژی به بدن بیشتر از نیاز آن باشد، بخشی از این انرژی، بهخصوص به شکل چربی، در کبد تجمع پیدا میکند و به اصطلاح کبد چرب ایجاد میشود. عوامل مختلفی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند:
- اضافهوزن و چربی شکمی، بهخصوص افزایش دور کمر
- مصرف زیاد قند و کربوهیدراتهای تصفیهشده مثل نوشابه، آبمیوه صنعتی، شیرینی، کیک و خوراکیهای شیرین
- کمتحرکی
- مقاومت به انسولین و دیابت
- تریگلیسرید و اختلالات چربی خون
- فشار خون بالا و مجموعهای از مشکلات متابولیک
- بعضی داروها و بیماریهای خاص
- مصرف الکل
از طرف دیگر، لاغر بودن هم کبد چرب را کاملاً رد نمیکند؛ بعضی افراد با وزن طبیعی هم بهدلیل عوامل ژنتیکی و متابولیک دچار کبد چرب میشوند. و خبر خوب این است که در بسیاری از افراد، با کاهش وزن در صورت اضافهوزن، فعالیت بدنی، اصلاح تغذیه و کنترل قند و چربی خون میتوان مقدار چربی کبد و خطر پیشرفت بیماری را کاهش داد.
آیا گرید ۲ یعنی کبد در حال خراب شدن است؟
وقتی در سونوگرافی میگویند کبد چرب گرید ۱، ۲ یا ۳، منظورشان این است که میزان چربی دیدهشده در کبد در سونوگرافی چقدر است؛ یعنی گرید بیشتر، بهطور کلی نشاندهنده چربی بیشتر کبد است. بنابراین:
> گرید، درجه چربی کبد است، نه درجه آسیب کبد. یعنی گرید ۲ لزوماً به این معنی نیست که کبد «دو درجه آسیب دیده» یا گرید ۳ یعنی کبد به مرحله سیروز رسیده است!
نکته بسیار مهم این است که گرید سونوگرافی با میزان التهاب و فیبروز کبد یکی نیست. ممکن است فردی کبد چرب گرید ۲ داشته باشد ولی فیبروز قابلتوجهی نداشته باشد؛ و برعکس، شدت چربی در سونوگرافی لزوماً شدت آسیب کبد را نشان نمیدهد.
بنابراین وقتی پزشک گزارش «کبد چرب گرید ۲» را میبیند، سؤال بعدی این است که: آیا کبد فقط چربی دارد، یا التهاب و فیبروز هم ایجاد شده است؟ عوامل خطر متابولیک مثل دیابت، چاقی و چربی خون چقدر هستند؟
در بسیاری از افراد، گرید ۲ سالها بدون علامت جدی باقی میماند؛ اما اگر بیماری ادامه پیدا کند، ممکن است به این مسیر پیش برود:
کبد چرب >> التهاب کبد (MASH) >> فیبروز >> سیروز >> در موارد پیشرفته سرطان کبد
پس کبد چرب گرید ۲ خودش لزوماً به معنی وجود عارضه نیست؛ اما اگر ادامه پیدا کند و در بعضی افراد باعث التهاب و فیبروز شود، ممکن است در طول زمان مشکلاتی ایجاد کند. مثلاً:
- در خود کبد: التهاب کبد ایجاد شود و بهمرور بافت طبیعی کبد جای خود را به بافت اسکار بدهد (فیبروز). در مراحل پیشرفتهتر ممکن است سیروز ایجاد شود.
- در قند خون: مقاومت به انسولین بیشتر شود و فرد به سمت پیشدیابت یا دیابت نوع ۲ برود.
- در چربی خون: تریگلیسرید بالا، HDL پایین یا سایر اختلالات چربی خون همراه آن دیده شود یا تشدید شود.
- در قلب و عروق: خطر فشار خون بالا، گرفتگی عروق، سکته قلبی و مغزی افزایش پیدا کند.
- در وزن و متابولیسم: چربی شکمی و مقاومت به انسولین بیشتر شود و یک چرخه ایجاد شود که کبد چرب را تشدید کند.
- در مراحل بسیار پیشرفته کبدی: اگر فیبروز به سیروز برسد، ممکن است تجمع مایع در شکم، ورم پاها، زردی، خونریزی گوارشی یا اختلال هوشیاری ایجاد شود.
- در بیماری بسیار پیشرفته: خطر سرطان اولیه کبد نیز افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل، بسته به شرایط فرد، ممکن است آزمایش خون و ارزیابی فیبروز مثل FIB-4 یا فیبرواسکن هم لازم باشد.
✦ دکتر نهلا سادات هاشمی | ش.ن 219330
دیابتولوژیست در پلتفرم سبک زندگی کتونیا
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: عوارض کبد چرب گرید ۲ چیست؟ در تالار گفتگوی کتونیا