مرجع:پرسش و پاسخ: خواندن آزمایش کبد چرب چگونه است
نویسنده: دکتر نهلا سادات هاشمی
پرسش و پاسخ: خواندن آزمایش کبد چرب چگونه است
پرسش: خواندن آزمایش کبد چرب چگونه است؟| چه نکاتی را باید چک کرد و در چه محدوده ای باید باشد؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
دکتر نهلا سادات هاشمی، دکترای حرفهای پزشکی، دیابتولوژیست کتونیا (شماره نظام پزشکی: ۲۱۹۳۳۰):
در کبد چرب، آزمایش خون بهتنهایی مشخص نمیکند که بیماری چقدر شدید است. پزشک معمولاً چند موضوع را کنار هم بررسی میکند:
۱. آنزیمهای کبدی
مثل ALT و AST.
اگر بالا باشند، میتوانند نشاندهنده تحریک یا آسیب سلولهای کبدی باشند؛ اما طبیعی بودن آنها هم بهطور کامل کبد چرب را رد نمیکند.
۲. عملکرد خود کبد
مواردی مثل بیلیروبین، آلبومین و در شرایط خاص آزمایشهای انعقادی بررسی میشوند. اینها بیشتر کمک میکنند بفهمیم کبد، علاوه بر وجود چربی، آیا دچار اختلال عملکرد شده است یا نه.
۳. پلاکت خون
پلاکت در کنار سن و آنزیمهای کبدی میتواند به پزشک در تخمین احتمال وجود زخم و سفتی قابلتوجه کبد (فیبروز) کمک کند. به همین دلیل ممکن است پزشک از آزمایش خون یک شاخص محاسباتی هم به دست بیاورد.
۴. وضعیت متابولیک بدن
قند خون، HbA1c، تریگلیسرید، کلسترول، وزن و فشار خون اهمیت زیادی دارند؛ چون کبد چرب معمولاً با اضافهوزن، مقاومت به انسولین، دیابت و چربی خون بالا همراه است.
۵. بررسی شدت چربی و فیبروز
اگر لازم باشد، پزشک از سونوگرافی یا فیبرواسکن استفاده میکند. این بررسیها اطلاعات بیشتری درباره مقدار چربی کبد و مهمتر از آن، احتمال ایجاد فیبروز میدهند.
مهمترین نکته
وجود کبد چرب لزومـاً به معنی آسیب جدی کبد نیست. در بسیاری از افراد، کبد چرب در مراحل اولیه است و با اصلاح وزن، تغذیه، فعالیت بدنی و کنترل قند و چربی خون قابلکنترل است. از طرف دیگر، طبیعی بودن آزمایش کبد بهتنهایی به این معنی نیست که هیچ مشکلی وجود ندارد؛ بنابراین اگر در سونوگرافی کبد چرب گزارش شده باشد، باید در کنار آزمایش خون و عوامل خطر فرد ارزیابی شود.
یک نکته مهم درباره «حدود مطلوب»
در بیماری کبد چرب، بعضی راهنماها برای ALT از حدود پایینتری نسبت به برخی رنجهای رایج آزمایشگاهی بهعنوان مقادیر مطلوبتر استفاده میکنند. بنابراین مثلاً اینکه آزمایشگاه نوشته باشد: ALT تا ۴۰ نرمال به این معنی نیست که هر عدد زیر ۴۰ الزاماً از نظر کبد کاملاً ایدهآل است.
به همین دلیل پزشک به جای اینکه صرفاً بگوید «همه آزمایشها نرمال هستند»، به الگوی کلی آزمایشها و احتمال فیبروز توجه میکند. برای مثال در سیروز پیشرفته ممکن است آنزیمها دیگر متناسب با شدت بیماری بالا نباشند، اما علت آن پیچیدهتر از صرفاً «کاهش عملکرد» است.
بنابراین هدف از تفسیر آزمایش کبد چرب این نیست که فقط ببینیم کدام عدد از رنج آزمایشگاه خارج شده؛ بلکه باید ببینیم مجموعه آزمایشها چه تصویری از آسیب، عملکرد و احتمال فیبروز کبد به ما میدهد.
✦ دکتر نهلا سادات هاشمی | ش.ن 219330
دیابتولوژیست در پلتفرم سبک زندگی کتونیا
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: خواندن آزمایش کبد چرب چگونه است؟ در تالار گفتگوی کتونیا
