مرجع:پرسش و پاسخ: شایع ترین نوع دیابت چیست
نویسنده: دکتر نهلا سادات هاشمی
پرسش و پاسخ: شایع ترین نوع دیابت چیست
پرسش: شایع ترین نوع دیابت چیست؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
دکتر نهلا سادات هاشمی، دکترای حرفهای پزشکی، دیابتولوژیست کتونیا (شماره نظام پزشکی: ۲۱۹۳۳۰):
دیابت یکی از مهمترین بیماریهای مزمن غیرواگیر جهان است و بیش از ۹۰٪ موارد دیابت را دیابت نوع ۲ (Type 2 Diabetes Mellitus; T2DM) تشکیل میدهد. این الگو هم در جهان و هم در ایران تقریباً مشابه است، هرچند در ایران به دلیل افزایش چاقی و کمتحرکی، بار بیماری رو به افزایش است. تقریباً توزیع انواع دیابت به صورت زیر است:
نوع دیابت سهم از کل موارد
دیابت نوع ۲ 90–95٪
دیابت نوع ۱ 5–10٪
دیابت بارداری در بارداری رخ میدهد و جداگانه گزارش میشود
انواع اختصاصی (MODY، بیماریهای پانکراس، دارویی، اندوکرین و…) <1%
چرا دیابت نوع ۲ شایعترین نوع دیابت است؟
علت اصلی، ترکیب زمینه ژنتیکی با تغییرات سبک زندگی است.
.
۱. افزایش چاقی (مهمترین عامل)
بافت چربی، بهویژه چربی احشایی، موجب ترشح سایتوکاینهای التهابی میشود که حساسیت سلولها به انسولین را کاهش میدهند در نتیجه مقاومت به انسولین و خستگی سلولهای بتای پانکراس را موجب میشود.
۲. کاهش فعالیت بدنی
فعالیت عضلات باعث ورود گلوکز به سلولها بدون نیاز زیاد به انسولین میشود. کمتحرکی باعث افزایش مقاومت انسولینی، افزایش وزن و طبیعتا افزایش چربی احشایی میگردد.
۳. افزایش سن
با افزایش سن توده عضلانی کاهش یافته و چربی احشایی افزایش مییابد. همچنین عملکرد سلولهای بتا افت میکند. بنابراین خطر دیابت نوع ۲ بیشتر میشود.
۴. رژیم غذایی پرکالری
مصرف زیاد نوشابههای شیرین، قندهای ساده، غذاهای فرآوریشده، فستفود و چربیهای اشباع باعث افزایش وزن و مقاومت به انسولین میشود.
۵. عوامل ژنتیکی
دیابت نوع ۲ یک بیماری چندژنی (Polygenic) است. اگر یکی از والدین مبتلا باشد، خطر ابتلا در فرزند بهطور قابل توجهی افزایش مییابد و اگر هر دو والد مبتلا باشند، این خطر بیشتر میشود؛ البته سبک زندگی همچنان نقش تعیینکنندهای در بروز بیماری دارد.
۶. شهرنشینی و تغییر سبک زندگی
در دهههای اخیر، گسترش شهرنشینی و تغییر الگوی زندگی انسانها با کاهش فعالیت بدنی، افزایش استفاده از خودرو، گسترش مشاغل کمتحرک و پشتمیزنشینی، افزایش مصرف غذاهای پرکالری و کمکیفیت، همراه با استرس مزمن و اختلالات خواب، موجب افزایش چاقی، التهاب متابولیک و در نهایت تشدید مقاومت به انسولین شده است.
با توجه به اینکه طبق استانداردهای ADA، حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد موارد دیابت از نوع ۲ هستند، پیشگیری و کنترل این نوع دیابت باید یکی از مهمترین اولویتهای سلامت فردی و جامعه باشد.
نکته : اگرچه ژنتیک در استعداد ابتلا نقش دارد، اما بخش بزرگی از عوامل خطر مانند اضافهوزن، چاقی شکمی، کمتحرکی، تغذیه نامناسب و سبک زندگی ناسالم قابل اصلاح هستند. به عبارت دیگر، مبارزه با دیابت نوع ۲ بیش از آنکه فقط به دارو وابسته باشد، به اصلاح سبک زندگی و پیشگیری فعال وابسته است.
.
✦ دکتر نهلا سادات هاشمی | ش.ن 219330
دیابتولوژیست در پلتفرم سبک زندگی کتونیا
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: شایع ترین نوع دیابت چیست؟ در تالار گفتگوی کتونیا
