نویسنده: رامین تقیزاده
عوامل خطر دیابت نوع ۲ مجموعهای از عوامل قابل تغییر و غیرقابل تغییر هستند که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش میدهند. دیابت یک مشکل بهداشتی جهانی با شیوع ۸٫۸ درصد است و هماکنون ۴۲۵ میلیون بزرگسال در سراسر جهان با این بیماری زندگی میکنند.[۱] پیشبینی میشود در ایران تا سال ۲۰۳۰ تعداد افراد مبتلا به دیابت به بیش از ۶ میلیون نفر برسد.[۲]
دیابت نوع ۲
دیابت نوع ۲ شایعترین نوع دیابت است و ۹۰ درصد از کل موارد را تشکیل میدهد. اگرچه عوامل غیرقابل تغییر مانند سابقه خانوادگی و سن نقش دارند، عوامل قابل تغییر مانند سبک زندگی نیز در شروع این اختلال مؤثرند. پیش دیابت به سطح گلوکز خون بالاتر از طبیعی اما کمتر از آستانه دیابت گفته میشود. تخمین زده میشود سالانه ۵ تا ۱۰ درصد از افراد مبتلا به پیش دیابت به دیابت نوع ۲ مبتلا میشوند.[۳]
۱. چاقی و اضافه وزن
چاقی باعث افزایش التهاب میشود که با اختلال در عملکرد سلولهای بتای پانکراس، حساسیت به انسولین را کاهش داده و منجر به مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ میشود. در مقایسه با چاقی کلی، چاقی مرکزی (شکمی) ارتباط بیشتری با خطر ابتلا دارد. زنان با چاقی شکمی در مقایسه با مردان در معرض خطر بیشتری هستند.[۴]
۲. کیفیت و کمیت خواب
ارتباط قوی بین کمیت و کیفیت خواب و بروز دیابت نوع ۲ وجود دارد. مدت زمان خواب استاندارد ۷ تا ۸ ساعت است. خواب کمتر یا بیشتر از این مدت با افزایش خطر دیابت مرتبط است.
۳. سیگار کشیدن
سیگار کشیدن و در معرض دود سیگار قرار گرفتن به شدت با بروز دیابت نوع ۲ مرتبط است. این ارتباط در مردان بیشتر از زنان است. پس از ۱۰ سال ترک سیگار، خطر ابتلا مانند افراد غیرسیگاری است.
۴. افسردگی
افسردگی با دیابت نوع ۲ مرتبط است. افسردگی خود مستقیماً عامل خطر نیست، بلکه فعالیتهای ناشی از آن مانند کمتحرکی، رژیم غذایی نامناسب و چاقی منجر به دیابت میشود.
۵. بیماری قلبی و عروقی
فردی که از بیماری قلبی رنج میبرد بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ است. این ارتباط میتواند دوطرفه باشد.
۶. اختلالات چربی خون
افزایش LDL و کاهش سطح HDL منجر به اختلال عملکرد سلولهای بتا و مهار ترشح انسولین میشود.
۷. فشار خون
فشار خون بالا با ایجاد دیابت نوع ۲ مرتبط است. انتخاب داروهای فشار خون باید بهدرستی انجام شود زیرا بر بروز دیابت تأثیرگذار هستند.[۵]
۸. افزایش سن
افزایش سن خطر ابتلا به سندرم متابولیک و بیماریهای مزمن از جمله دیابت نوع ۲ را افزایش میدهد.[۶] افزایش سن باعث افزایش التهاب مزمن و مقاومت به انسولین میشود.
۹. قومیت
سیاهپوستان، لاتینها، بومیان آمریکا و آسیاییها بیش از سفیدپوستان در معرض خطر دیابت نوع ۲ هستند.[۷]
۱۰. سابقه خانوادگی
سابقه خانوادگی دیابت منعکسکننده عوامل ژنتیکی و محیطی است و میتواند منجر به پیشبینی بهتر ابتلا به دیابت شود.
۱۱. اسید اوریک سرم
سطح بالای اسید اوریک سرم با مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ مرتبط است.[۸] فردی با اسید اوریک بیش از ۴۱۱ میکرومول در لیتر، ۱٫۵ برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت است.[۹]
۱۲. عدم تحرک
عدم تحرک بدنی باعث کاهش حساسیت به انسولین و اختلال در تحمل گلوکز میشود.
جمعبندی
دیابت یک بحران جهانی است که عمدتاً ناشی از تغییر سبک زندگی و الگوهای غذایی نامناسب است. آگاهی و شناسایی عوامل خطر قابل کنترل و مدیریت آنها، ریسک ابتلا به دیابت نوع ۲ را به حداقل خواهد رساند. عوامل خطر اصلی شامل چاقی، خواب نامناسب، سیگار، افسردگی، فشار خون، افزایش سن، قومیت، سابقه خانوادگی، اسید اوریک بالا و کمتحرکی هستند.
مقالات مرتبط
منابع
- ↑ Role of diet in type 2 diabetes incidence: umbrella review of meta-analyses of prospective observational studies
- ↑ Quality of life of Iranian patients with type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis
- ↑ Type 2 diabetes and pre-diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis of prevalence studies in women of childbearing age in the Middle East and North Africa, 2000–2018
- ↑ Incidence of type 2 diabetes in individuals with central obesity in a rural japanese population: the tanno and sobetsu study.
- ↑ Hypertension and antihypertensive therapy as risk factors for type 2 diabetes mellitus.
- ↑ Human polynucleotide phosphorylase (hpnpaseold-35): a potential link between aging and inflammation.
- ↑ Racial and Ethnic Disparities in Prevalence and Care of Patients With Type 2 Diabetes
- ↑ Sugar, Uric Acid, and the Etiology of Diabetes and Obesity
- ↑ Prospective study of risk factors for development of non-insulin dependent diabetes in middle aged british men