مرجع:پرسش و پاسخ: آیا دیابت نوع ۱ با فستینگ یا روزهداری سازگار است
نویسنده: زهرا گوهری دزفولی
پرسش و پاسخ: آیا دیابت نوع ۱ با فستینگ یا روزهداری سازگار است
پرسش: آیا می توان با دیابت نوع 1 فستینگ داشت؟ فستینگ برای دیابت نوع 1 خطرناک است؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
زهرا گوهری دزفولی، کارشناس ارشد تغذیه ورزشی (شماره نظام پزشکی: ت-۱۱۰۷۰):
این سؤال را زیاد میشنویم، مخصوصاً از افرادی که انگیزه دینی و یا هدف کاهش وزن دارند. پاسخ علمی کوتاه این است:
دیابت نوع ۱ ذاتاً با روزهداری طولانیمدت سازگار نیست.
۱. چرا موضوع در دیابت نوع ۱ حساس است؟
در دیابت نوع ۱، بدن انسولین تولید نمیکند. انسولین تزریقی باید دقیق و متناسب با دریافت غذا، فعالیت بدنی و وضعیت متابولیک تنظیم شود.
در روزهداری طولانی (مثلاً بیش از ۱۲–۱۴ ساعت)، چند اتفاق رخ میدهد:
- کاهش دریافت کربوهیدرات
- افزایش استفاده از ذخایر گلیکوژن
- افزایش لیپولیز و تولید کتون
- افزایش حساسیت به انسولین در برخی ساعات
در فرد سالم، پانکراس انسولین را متناسب تنظیم میکند.
در دیابت نوع ۱، این تنظیم باید بهصورت مصنوعی انجام شود. همینجا خطر شروع میشود.
۲. خطرات بالقوه روزهداری در دیابت نوع ۱
هیپوگلیسمی (افت قند)
بهویژه اگر:
- انسولین بازال تنظیم نشود
- فعالیت بدنی انجام شود
- وعده سحری کافی نباشد
افت قند شدید میتواند خطرناک و حتی تهدیدکننده حیات باشد.
هیپرگلیسمی و کتواسیدوز
اگر انسولین کاهش بیش از حد یابد یا تزریق به تعویق بیفتد:
- افزایش قند خون
- افزایش تولید کتون
- خطر کتواسیدوز دیابتی
روزهداری طولانی در شرایط کمبود انسولین میتواند این روند را تشدید کند.
نوسانات شدید قند خون
الگوی خوردن محدود به دو وعده حجیم ممکن است باعث:
- افزایش شدید قند بعد از افطار
- افت قند در ساعات انتهایی روز
این نوسانات کنترل متابولیک را مختل میکند.
۳. موارد منع شدید روزهداری در دیابت نوع ۱
در شرایط زیر، روزهداری توصیه نمیشود:
- HbA1c بالا و کنترل نامطلوب
- سابقه هیپوگلیسمی شدید
- کتواسیدوز اخیر
- بارداری
- نوجوانان با کنترل ناپایدار
- وجود عوارض پیشرفته کلیوی یا چشمی
در این افراد، خطر بیشتر از فایده است.
جمعبندی تخصصی
دیابت نوع ۱ با روزهداری طولانی ذاتاً همخوانی فیزیولوژیک ندارد، زیرا بدن فاقد تنظیم خودکار انسولین است.
تصمیم به روزهداری در دیابت نوع ۱ یک تصمیم پزشکی فردی است، نه توصیه عمومی.
اولویت همیشه حفظ ایمنی و پیشگیری از هیپوگلیسمی و کتواسیدوز است. سلامت متابولیک بر هر ملاحظه دیگری مقدم است.
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: آیا دیابت نوع ۱ با فستینگ یا روزهداری سازگار است؟ در تالار گفتگوی کتونیا
