نویسنده: دکتر هدا نیاورانی
پرسش و پاسخ: بالا بودن قندخون : دیابت نوع 1 یا عفونت ویروسی
پرسش: سلام ممکنه دیابت نوع 1 اشتباه تشخیص بدن و بخاطر ی عفونت باشه ک قند بالا زفته؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
دکتر هدا نیاورانی، دکترای حرفهای پزشکی، سوپروایزر پزشکی کتونیا (شماره نظام پزشکی: ۱۹۱۱۵۸):
ابتلا به عفونت میتواند سطح قند خون را به شکل چشمگیری افزایش دهد؛ اما جنبهها و شاخصهای دیگری نیز وجود دارند که پزشکان معمولاً پیش از ثبت تشخیص نهایی دیابت نوع ۱، آنها را مد نظر قرار داده و با دقت بررسی میکنند.
۱. مکانیسم افزایش قند خون در زمان عفونت
در هنگام بروز عفونتهای شدید (مانند عفونتهای ریوی، ادراری یا ویروسی)، سیستم ایمنی بدن فعال شده و هورمونهای استرس نظیر کورتیزول و آدرنالین ترشح میشوند. این هورمونها با ایجاد مقاومت موقت به انسولین، باعث جهش قند خون میشوند که در طب به آن «هیپرگلیسمی ناشی از استرس» میگویند. این حالت معمولاً با برطرف شدن عفونت فروکش میکند و لزوماً به معنی دیابت مزمن نیست.
۲. معیارهای پزشکان برای تشخیص قطعی دیابت نوع ۱
پزشکان هرگز تنها به یک نوبت بالا بودن قند خون در زمان بیماری اکتفا نکرده و برای ارزیابی دقیق، مواردی از این دست را ملاک قرار میدهند:
- میزان قند خون و علائم بالینی بیمار: بررسی شدت افزایش قند خون، وجود کتون در ادرار یا خون، و نشانههایی نظیر کاهش وزن ناگهانی، پرنوشی و پرادراری شدید.
- سنجش پادتنهای اختصاصی (Autoantibodies): انجام آزمایشهایی مانند Anti-GAD، ICA یا IA-2. مثبت بودن این پادتنها گواهی بر حمله سیستم ایمنی به سلولهای سازنده انسولین بوده و دیابت نوع ۱ را به اثبات میرساند.
- اندازهگیری C-Peptide (سی-پپتید): این شاخص میزان تولید طبیعی انسولین توسط پانکراس را نشان میدهد. در دیابت نوع ۱ واقعی، میزان سی-پپتید به شدت کاهش یافته یا به صفر میرسد.
- شاخص HbA1c (قند خون سه ماهه): این آزمایش مشخص میکند که آیا قند خون از ماهها قبل بالا بوده است یا افزایش آن صرفاً همزمان با وقوع عفونت اخیر رخ داده است.
۳. اقدام حیاتی و ایمنی
اگر برای فرد انسولین تجویز شده است، توقف خودسرانه آن تحت هیچ شرایطی جایز نیست؛ زیرا در صورت مبتلا بودن فرد به دیابت نوع ۱ واقعی، قطع انسولین میتواند منجر به عارضه خطرناک و حیاتی «کتواسیدوز دیابتی» (DKA) شود. حتماً ارزیابی موقتی بودن یا پایداری این حالت را به متخصص مربوطه و بر پایه نتایج آزمایشگاهی واگذار نمایید.
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: بالا بودن قندخون : دیابت نوع 1 یا عفونت ویروسی؟ در تالار گفتگوی کتونیا