نویسنده: زهرا گوهری دزفولی
پرسش و پاسخ: تشنج و دیابت
پرسش: سلاایاتشنجهمدربیماریهایقندیهست
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
زهرا گوهری دزفولی، کارشناس ارشد تغذیه ورزشی (شماره نظام پزشکی: ت-۱۱۰۷۰):
system:
> سلاایاتشنجهمدربیماریهایقندیهست
سلام بله، تشنج میتواند در دیابت اتفاق بیفتد — هرچند شایع نیست. مهمترین علتها اینهاست:
۱. افت شدید قند خون (شایعترین علت)
مغز فقط با گلوکز کار میکند. وقتی قند خون خیلی پایین بیاید (معمولاً زیر ۴۰ میلیگرم در دسیلیتر)، ممکن است به تشنج و بیهوشی منجر شود.
بیشتر در این شرایط رخ میدهد:
- مصرف انسولین یا قرصهای سولفونیلاوره (گلیبنکلامید)
- حذف وعدهٔ غذایی بعد از تزریق انسولین
- ورزش سنگین بدون میانوعده
- افت قند شبانه (خطرناکترین نوع، چون در خواب متوجه نمیشوید)
۲. قند خون خیلی بالا
در حالت هیپرگلیسمی شدید و بدون کتون (HHS)، گاهی تشنجهای موضعی دیده میشود — مثلاً پرش مکرر یک دست یا نیمهٔ صورت. این نوع تشنج معمولاً به داروهای ضدتشنج جواب نمیدهد و فقط با اصلاح قند خون برطرف میشود.
۳. سایر علل
- بههمخوردن سدیم، کلسیم یا منیزیم خون
- ادم مغزی در جریان کتواسیدوز (بهویژه در کودکان)
- سکتهٔ مغزی، که خطرش در دیابت بیشتر است
- در نوزاد مادر دیابتی، به دلیل افت قند بعد از تولد
اگر کسی جلوی چشمتان تشنج کرد
بکنید:
- او را به پهلو بخوابانید تا راه تنفس باز بماند
- اشیای خطرناک را دور کنید و زیر سرش چیز نرم بگذارید
- اورژانس (۱۱۵) را خبر کنید
- اگر آموزش دیدهاید و آمپول گلوکاگون در دسترس است، تزریق کنید
نکنید:
- چیزی در دهانش نگذارید (نه قاشق، نه انگشت، نه قند یا آب) — خطر خفگی دارد
- او را به زور مهار نکنید
پیشگیری
- همیشه قند سریع همراه داشته باشید
- قند خون قبل از خواب را چک کنید؛ اگر پایین بود میانوعده بخورید
- اگر افت قند مکرر دارید، حتماً دوز دارو بازبینی شود
- داشتن آمپول گلوکاگون در خانه برای بیماران انسولینی توصیه میشود
- کارت یا دستبند شناسایی دیابت همراه داشته باشید
هر تشنج، حتی اگر گذرا باشد، باید حتماً بررسی پزشکی شود تا علتش مشخص شود.
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: تشنج و دیابت در تالار گفتگوی کتونیا