مرجع:پرسش و پاسخ: چرا بعضی کودکان دیابت نوع ۱ میگیرند
نویسنده: زهرا گوهری دزفولی
پرسش و پاسخ: چرا بعضی کودکان دیابت نوع ۱ میگیرند
پرسش: علت اینکه بعضی کودکان دیابت نوع ۱ میگیرند، چیست؟
این پرسش توسط یکی از مراجعین کتونیا در تالار گفتگوی کتونیا مطرح شده است.
پاسخ
زهرا گوهری دزفولی، کارشناس ارشد تغذیه ورزشی (شماره نظام پزشکی: ت-۱۱۰۷۰):
علت ابتلای برخی کودکان به دیابت نوع ۱ چندعاملی است و هنوز یک دلیل واحد مشخص نشده است. از دیدگاه علمی و تخصصی، ترکیبی از عوامل ژنتیکی، ایمنی و محیطی باعث شروع بیماری میشود.
۱. پایه ژنتیکی
برخی ژنها ریسک ابتلا به دیابت نوع ۱ را افزایش میدهند، به ویژه ژنهایی که در سیستم ایمنی بدن نقش دارند، مثل:
- HLA-DR3 و HLA-DR4
- ژنهای مرتبط با تولید و عملکرد سلولهای ایمنی
اما ژنها بهتنهایی کافی نیستند؛ بیشتر کودکانی که این ژنها را دارند هرگز دیابت نوع ۱ نمیگیرند. ژنها صرفاً استعداد ایجاد میکنند.
۲. عوامل خودایمنی
دیابت نوع ۱ یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی به اشتباه سلولهای بتای پانکراس (که انسولین تولید میکنند) را تخریب میکند.
- معمولاً پیش از بروز علائم، آنتیبادیهای خودایمنی در خون کودک مشاهده میشوند.
- این تخریب تدریجی، سبب کمبود انسولین و بروز علائم کلاسیک بیماری میشود.
۳. عوامل محیطی
عوامل محیطی میتوانند در کودکانی که استعداد ژنتیکی دارند، بیماری را فعال کنند. این عوامل شامل:
- عفونتهای ویروسی (مثل ویروسهای آنفلوانزا، کوکساکی)
- استرس شدید یا آسیبهای جسمی/روانی
- تغذیه در اوایل کودکی (مثلاً شیر گاو در شش ماه اول، هنوز مورد مطالعه است)
- عوامل ناشناخته دیگر که ممکن است سیستم ایمنی را تحریک کنند
هیچ یک از این عوامل بهتنهایی علت بیماری نیستند؛ همیشه تعامل ژن و محیط مطرح است.
۴. نکات مهم برای والدین
- دیابت نوع ۱ یک بیماری قابل پیشگیری کامل نیست. هیچ رژیم غذایی یا سبک زندگی تضمینی برای پیشگیری وجود ندارد.
- تشخیص زودهنگام علائم مانند پرنوشی، پرادراری، کاهش وزن و خستگی مزمن اهمیت دارد.
- پایش منظم کودکانی که سابقه خانوادگی دارند، ممکن است در تشخیص زودهنگام کمک کند.
۵. جمعبندی تخصصی
دیابت نوع ۱ نتیجه تخریب ایمنی سلولهای تولیدکننده انسولین است، که در کودکان مستعد ژنتیکی و تحت تأثیر عوامل محیطی رخ میدهد.
از نظر تغذیهای و پزشکی:
- هیچ روش قطعی برای پیشگیری از دیابت نوع ۱ وجود ندارد.
- هدف اصلی، تشخیص سریع و مدیریت صحیح با انسولین، تغذیه و پایش دقیق قند خون است.
- والدین باید از اقدام خودسرانه (مثل حذف گروه غذایی یا تغییر رژیم بدون مشورت متخصص) پرهیز کنند.
این بیماری نیازمند هماهنگی کامل تیم درمانی شامل پزشک، متخصص تغذیه و مراقبت خانواده است.
مقالات مرتبط
منابع
پرسش مبدأ: چرا بعضی کودکان دیابت نوع ۱ میگیرند؟ در تالار گفتگوی کتونیا
