مرجع:هورمونهای سیری و گرسنگی
نویسنده: متخصصین پزشکی و تغذیه کتونیا
هورمونهای سیری و گرسنگی هورمونهایی هستند که اشتهای ما را تنظیم میکنند تا به بدن در حفظ سطح انرژی کمک کنند. برخی از هورمونها گرسنگی را تحریک میکنند و بعضی دیگر سیگنال میدهند که به اندازه کافی غذا خوردهایم و از دریافت غذای بیشتر جلوگیری میکنند. عدم تعادل در هورمونهای دخیل در کنترل اشتها ممکن است منجر به افزایش یا کاهش وزن شود.[۱]
آگاهی از عملکرد این هورمونها بهویژه برای افرادی که به دنبال بهبود پیشدیابت یا معکوسسازی دیابت نوع ۲ هستند، بسیار ضروری است.
هورمونهای گرسنگی
هنگامی که بدن به غذا نیاز دارد، مراحلی در سیستم غدد درونریز و عصبی برای تحریک گرسنگی انجام میشود. بهعنوان مثال، چرخهای از انقباضات در ایجاد گرسنگی — معروف به مجموعهٔ حرکتی مهاجرت — توسط هورمونهای گوارشی، از جمله موتیلین تحریک میشود. برخی از هورمونهای اصلی و سایر ترکیبات دخیل در تحریک اشتها عبارتند از:
گرلین: گرلین بهعنوان «هورمون گرسنگی» شناخته میشود. هیپوتالاموس، ناحیهای از مغز که مسئول گرسنگی است، تحریک میشود و گرلین ترشح میگردد. این هورمون علاوه بر افزایش مصرف غذا، در چرخهٔ خواب و بیداری و متابولیسم گلوکز نیز نقش دارد.[۲]
موتیلین: موتیلین هورمونی است که در رودهٔ کوچک تولید میشود. هنگامی که در حالت ناشتا هستید، موتیلین باعث انقباضات رودهای میشود که به مغز سیگنال میدهد شما به غذا نیاز دارید.[۳]
نوروپپتید Y (NPY): NPY یک پپتید — زنجیرهٔ کوتاهی از اسیدهای آمینه — است که توسط مغز برای تحریک مصرف غذا آزاد میشود. تولید و آزادسازی NPY توسط هورمونهایی از جمله گرلین و لپتین تنظیم میشود.[۴][۵]
پروتئین مرتبط با آگوتی (AgRp): پپتید دیگری است که توسط مغز تولید میشود. تولید این پروتئین توسط گرلین تحریک میشود و به افزایش مصرف غذا کمک میکند.[۶]
هورمونهای سیری
برخی از هورمونهای اصلی که باعث سیری و کاهش مصرف غذا میشوند عبارتند از:
کولهسیستوکینین (CCK): هورمونی است که توسط سلولهای رودهٔ کوچک در پاسخ به مواد مغذی مجرا، بهویژه چربی و پروتئین ترشح میشود. با تحریک مراکز سیری، مغز مصرف غذا را کاهش میدهد و باعث انقباض کیسهٔ صفرا و ترشحات پانکراس میشود که برای هضم لازم است.[۷]
پپتید ۱ شبه گلوکاگون (GLP-1): GLP-1 توسط سلولهای روده در پاسخ به مصرف مواد مغذی تولید میشود. تخلیهٔ معده را کند میکند و با مغز برای کاهش مصرف غذا و افزایش سیری در تعامل است.[۸]
پپتید YY (پپتید پانکراس YY): هورمون دیگری است که در رودهٔ کوچک ساخته میشود. این ماده در پاسخ به خوردن غذا آزاد میشود و به گیرندههای مغز متصل شده و اشتها را کاهش میدهد. همچنین حرکت غذا را از طریق دستگاه گوارش کند میکند.[۹]
لپتین: هورمونی است که توسط سلولهای چربی و سایر قسمتهای بدن ترشح میشود و در درجهٔ اول بهعنوان یک هورمون سیری شناخته میشود. لپتین، پپتیدهای محرک گرسنگی NPY و AgRp را مهار میکند و پپتیدهای محرک سیری را تحریک میکند که منجر به کاهش اشتها میشود.[۱۰]
انسولین: هورمونی است که پانکراس ترشح میکند و نقش مهمی در تنظیم قند خون و تعادل انرژی دارد. سطح انسولین بعد از غذا افزایش مییابد و انسولین برای کاهش مصرف غذا با مغز تعامل میکند.[۱۱][۱۲]
اوبستاتین: هورمونی با اثر سرکوبکنندهٔ اشتها است که با اثرات گرسنگی گرلین مخالفت میکند. با این حال، دانشمندان هنوز در حال مطالعهٔ اوبستاتین هستند و تحقیقات بیشتری در مورد اثرات آن بر گرسنگی و سیری مورد نیاز است.[۱۳][۱۴]
این فهرست کامل نیست؛ مواد دیگری نیز در کنترل اشتها نقش دارند، از جمله پپتید نسفاتین-۱ و هورمون اکسینتومودولین.[۱۵][۱۶]
جمعبندی
تعادل میان هورمونهای محرک گرسنگی (گرلین، موتیلین، NPY و AgRp) و هورمونهای سیری (CCK، GLP-1، پپتید YY، لپتین، انسولین و اوبستاتین) تعیینکنندهٔ رفتار غذایی است. شناخت این هورمونها ابزار مهمی در مدیریت وزن و درمانهای متابولیک محسوب میشود.
مقالات مرتبط
- مرجع:افسانههای چربی
- مرجع:ریزهخواری و خوردن احساسی
- مرجع:غذا خوردن آگاهانه
- مرجع:مقاومت به انسولین
- مرجع:معکوس کردن دیابت نوع ۲
منابع
مقالهٔ مبدأ: هورمونها در سیری و گرسنگی چه نقش دارند؟ در مجلهٔ کتونیا
