نویسنده: رامین تقیزاده
رژیمهای کمکربوهیدرات الگوهای غذایی هستند که مصرف کربوهیدرات را محدود کرده و نسبت چربی و پروتئین را افزایش میدهند. این رژیمها از سال ۱۸۶۰ به عنوان استراتژی کاهش وزن استفاده شدهاند و اخیراً شواهد علمی فزایندهای از اثربخشی آنها در مدیریت دیابت، کاهش وزن و بهبود عوامل خطر قلبی عروقی گزارش شده است.
دستهبندی رژیمها بر اساس کربوهیدرات
| نوع رژیم | گرم در روز | درصد از انرژی |
|---|---|---|
| خیلی کمکربوهیدرات (کتوژنیک) | ۲۰-۵۰ | ۶-۱۰٪ |
| کمکربوهیدرات | <۱۳۰ | <۲۶٪ |
| متوسط | ۱۳۰-۲۲۵ | ۲۶-۴۵٪ |
| بالا | >۲۲۵ | >۴۵٪ |
رژیم کتوژنیک
رژیم کتوژنیک کربوهیدراتها را برای ایجاد کتوز تغذیهای محدود میکند (۲۰-۵۰ گرم در روز). محدود کردن کربوهیدراتها به کمتر از ۵۰ گرم باعث کاهش گلیکوژن و تولید کتون از چربی ذخیرهشده میشود. کتوز تغذیهای کتونهای سرم را از ۱ تا ۷ میلیمول در لیتر افزایش میدهد اما اسیدوز متابولیک ایجاد نمیکند.[۲]
کاهش وزن
رژیمهای کمکربوهیدرات بهویژه رویکردهای کتوژنیک، باعث کاهش سریع وزن میشوند. کاهش وزن اولیه تا حدی به دلیل از دست دادن آب است، اما کاهش چربی با رعایت این رویکرد اتفاق میافتد.
مکانیسم
- افزایش سیری: چربی و پروتئین باعث افزایش سیری و کاهش هیپوگلیسمی میشوند.
- مزیت متابولیک: مطالعات اخیر نشان دادهاند مزیت متابولیک تقریباً ۲۰۰ تا ۳۰۰ کالری بیشتر سوزاندهشده در مقایسه با رژیم پرکربوهیدرات همکالری وجود دارد.[۳]
پروفایل چربی
بررسیهای سیستماتیک افزایش خنثی تا اندک در LDL اما کاهش تریگلیسیرید و افزایش HDL را نشان دادهاند.[۴]
_subset_ای از افراد لاغر ممکن است با رژیمهای کتوژنیک واکنش بیش از حد LDL داشته باشند (پدیده Lean Mass Hyper-Responder).[۵]
دیابت نوع ۲
کربوهیدراتهای غذایی نیاز به انسولین را افزایش میدهند و کاهش دریافت آنها میتواند کنترل قند خون را بهبود بخشد. متاآنالیز نشان داده رویکردهای کمکربوهیدرات بهبودی دیابت نوع ۲ را افزایش میدهند.[۶]
عوامل خطر قلبی عروقی
رژیمهای کمکربوهیدرات کاهش تریگلیسیرید و افزایش HDL را نشان دادهاند. تأثیر بر LDL متناقض است و به پاسخ فردی بستگی دارد.
سایر کاربردها
رژیمهای کتوژنیک برای صرع، آکنه، سرطان، کبد چرب غیرالکلی، سندرم تخمدان پلیکیستیک و بیماری آلزایمر نیز مورد مطالعه قرار گرفتهاند.[۷]
جمعبندی
رژیمهای کمکربوهیدرات ابزار مؤثری برای کاهش وزن، بهبود کنترل قند خون و بهبود عوامل خطر متابولیک هستند. با این حال، پاسخهای فردی متنوع است و آزمایشهای دورهای توصیه میشود. مشورت با متخصص تغذیه برای اطمینان از دریافت کافی ریزمغذیها ضروری است.
مقالات مرتبط
منابع
[۸] [۹] [۱۰] [۱۱] [۱۲] [۱۳] [۱۴] [۱۵]
- ↑ Dietary strategies for remission of T2DM
- ↑ Therapeutic uses of very-low-carbohydrate diets
- ↑ Low carb diet and energy expenditure
- ↑ Effects of carb-restricted diets on LDL
- ↑ Lean Mass Hyper-Responder Phenotype
- ↑ Low carb diets for T2DM remission
- ↑ Therapeutic uses of VLC diets
- ↑ Very-low-carbohydrate ketogenic diet v. low-fat diet for long-term weight loss: a meta-analysis of randomised controlled trials
- ↑ Effects of low-carbohydrate vs low-fat diets on weight loss and cardiovascular risk factors: a meta-analysis of randomized controlled trials
- ↑ Effects of low-fat compared with high-fat diet on cardiometabolic indicators in people with overweight and obesity without overt metabolic disturbance: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials
- ↑ The ketogenic diet as a potential treatment and prevention strategy for Alzheimer's disease
- ↑ [۱]
- ↑ [۲]
- ↑ A Novel Intervention Including Individualized Nutritional Recommendations Reduces Hemoglobin A1c Level, Medication Use, and Weight in Type 2 Diabetes
- ↑ The Carbohydrate-Insulin Model of Obesity: Beyond Calories In, Calories Out